Vasile Stancu

GREACA HOMERICĂ / Gramatică / Morfologie / Referințe

Adjective

GH217. Adjectivele au trei declinări, ca și substantivele, și se supun acelorași reguli generale.

GH218. În ce privește forma, ele pot fi împărțite în patru clase:
1) Adjective de declinarea I sau a II-a (vocalică).
2) Adjective de declinarea a II-a (cel mai adesea, compuse).
3) Adjective de declinarea I și a III-a.
4) Adjective de declinarea a III-a (consonantică).

GH219. Forma adjectivelor care apare în vocabular este nominativul singular pentru toate genurile (cu excepția a foarte puține adjective care au un singur gen, caz în care sunt date formele de nominativ și genitiv singular).

GH220. Adjectivele de declinarea I și a II-a au trei terminații (ος, η, ον) la nominativ singular pentru cele trei genuri, masculin, feminin, respectiv neutru.

Adjective de declinarea I și a II-a

GH221

καλός, ή, όν
(καλο-, καλα-, καλο-)
frumos, nobil
Masculin Feminin Neutru
Singular
N καλός καλή καλόν
G καλοῦ, οῖο [όο] καλῆς καλοῦ, οῖο [όο]
D καλῷ καλῇ καλῷ
A καλόν καλήν καλόν
V καλέ καλή καλόν
Dual
N, A, V καλώ καλά καλώ
G, D καλοῖιν καλῇιν καλοῖιν
Plural
N, V καλοί καλαί καλά
G καλῶν καλάων [έων, ῶν] καλῶν
D καλοῖσι, οῖς καλῇσι, ῇς καλοῖσι, οῖς
A καλούς καλάς καλά
φίλος, η, ον
(φιλο-, φιλα-, φιλο-)
drag, plăcut, iubit
Masculin Feminin Neutru
Singular
N φίλος φίλη φίλον
G φίλου, οιο [οο] φίλης φίλου, οιο [οο]
D φίλῳ φίλῃ φίλῳ
A φίλον φίλην φίλον
V φίλε φίλη φίλον
Dual
N, A, V φίλω φίλα φίλω
G, D φίλοιιν φίλῃιν φίλοιιν
Plural
N, V φίλοι φίλαι φίλα
G φίλων φιλάων [έων, ῶν] φίλων
D φίλοισι, οις φίλῃσι, ῃς φίλοισι, οις
A φίλους φίλας φίλα

Observație: Superlativele (precum ἄριστος, η, ον), participiile în ος, η, ον și toate cuvintele care au aceste trei terminații la nominativ singular sunt declinate asemănător.

GH222. Femininul adjectivelor de declinarea I și a II-a se termină de regulă în -η și se declină ca mai sus; câteva dintre acestea se termină în -α, ca de exemplu δῖος, α, ον și se declină ca θάλασσα (GH163).

GH223. Adjectivele de declinarea a II-a au doar două terminații (ος, ον), prima fiind atât masculină cât și feminină, iar cea de-a doua neutră.

GH224. Forma masculină a multor adjective este adesea folosită atât pentru masculin cât și pentru feminin, chiar și în cazul celor care au forme separate pentru feminin.

GH225. Adjectivele de declinarea I și a III-a au formă separată pentru feminin, care se declină precum un substantiv în -α (θάλασσα, GH163) de declinarea I.

GH226. Masculinul și neutrul adjectivelor cu tema în -υ-, -εϝ- se declină precum πῆχυς, respectiv ἄστυ (GH204).

GH227

πτερόεις, εσσα, εν
(πτεροϝεντ-, ϝετια- (GH100), ϝεντ-)
Masculin Feminin Neutru
Singular
N πτερόεις πτερόεσσα πτερόεν
G πτερόεντος πτεροέσσης πτερόεντος
D πτερόεντι πτεροέσσῃ πτερόεντι
A πτερόεντα πτερόεσσαν πτερόεν
V πτερόεν πτερόεσσα πτερόεν
Dual
N, A, V πτερόεντε πτεροέσσα πτερόεντε
G, D πτεροέντοιιν πτεροέσσῃιν πτεροέντοιιν
Plural
N, V πτερόεντες πτερόεσσαι πτερόεντα
G πτεροέντων πτεροεσσάων [έων, ῶν] πτεροέντων
D πτεροέντεσ(σ)ι
πτερόεσ(σ)ι		 πτεροέσσῃσι
πτεροέσσῃς		 πτεροέντεσ(σ)ι
πτερόεσ(σ)ι
A πτερόεντας πτεροέσσας πτερόεντα
εὐρύς, εῖα, ύ
(εὐρυ-, εϝ-; εϝια-; υ-, εϝ-)
larg, întins
Masculin Feminin Neutru
Singular
N εὐρύς εὐρεῖα εὐρύ
G εὐρέος εὐρείης εὐρέος
D εὐρέι εὐρείῃ εὐρέι
A εὐρύν [έα] εὐρεῖαν εὐρύ
V εὐρύ(ς) εὐρεῖα εὐρύ
Dual
N, A, V εὐρέε εὐρεία εὐρέε
G, D εὐρέοιιν εὐρείῃιν εὐρέοιιν
Plural
N, V εὐρέες εὐρεῖαι εὐρέα
G εὐρέων εὐρειάων [έων, ῶν] εὐρέων
D εὐρέ(ε)σ(σ)ι εὐρείῃσι εὐρέ(ε)σ(σ)ι
A εὐρέας εὐρείας εὐρέα

GH228. Se va observa că πτεροϝετια dă πτεροεσσα (GH100), pe când εὐρεϝος dă εὐρέος, etc. GH102.

GH229. Adjectivele de declinarea a III-a au doar două terminații, una pentru masculin și feminin, iar cealaltă pentru neutru. Majoritatea au teme în -ον (nominativul în -ων, -ον) și în -ες (nominativul în -ης, -ες).

GH230. Foarte puține adjective defective au tema în -ωπ (-ωψ, -ωπις).

GH231

ἀμείνων, ον ἀεικής, ές
(ἀμεινον-) (-ἀ-ϝεικεσ-)
mai bun, mai viteaz nepotrivit
Masculin și Feminin Neutru Masculin și Feminin Neutru
Singular
N ἀμείνων ἄμεινον ἀεικής ἀεικές
G ἀμείνονος ἀμείνονος ἀεικέος ἀεικέος
D ἀμείνονι ἀμείνονι ἀεικέι ἀεικέι
A ἀμείνονα ἄμεινον ἀεικέα ἀεικές
V ἄμεινον ἄμεινον ἀεικές ἀεικές
Dual
N, A, V ἀμείνονε ἀμείνονε ἀεικέε ἀεικέε
G, D ἀμεινόνοιιν ἀμεινόνοιιν ἀεικέοιιν ἀεικέοιιν
Plural
N, V ἀμείνονες [ους] ἀμείνονα ἀεικέες ἀεικέα
G ἀμεινόνων ἀμεινόνων ἀεικέων ἀεικέων
D ἀμεινόνεσ(σ)ι
ἀμείνοσι		 ἀμεινόνεσ(σ)ι
ἀμείνοσι		 ἀεικέ(ε)σ(σ)ι ἀεικέ(ε)σ(σ)ι
A ἀμείνονας [ους] ἀμείνονα ἀεικέας ἀεικέα



GH232. Teme în ντ și ν

πᾶς, πᾶσα, πᾶν
(παντ-, παντια- (GH100), παντ-)
tot, fiecare
Masculin Feminin Neutru
Singular
N πᾶς πᾶσα πᾶν
G παντός πάσης παντός
D παντί πάσῃ παντί
A πάντα πᾶσαν πᾶν
V πᾶς πᾶσα πᾶν
Dual
(Nu are)
Plural
N, V πάντες πᾶσαι πάντα
G πάντων πασάων [έων, ῶν] πάντων
D πάντεσ(σ)ι
πᾶσι		 πάσῃσι
πάσῃς		 πάντεσ(σ)ι
πᾶσι
A πάντας πάσας πάντα
μέλας, μέλαινα, μέλαν
(μελαν-, μελανια- (GH100), μελαν-)
negru, întunecat
Masculin Feminin Neutru
Singular
N μέλας μέλαινα μέλαν
G μέλανος μελαίνης μέλανος
D μέλανι μελαίνῃ μέλανι
A μέλανα μέλαιναν μέλαν
V μέλαν μέλαινα μέλαν
Dual
N, A, V μέλανε μελαίνα μέλανε
G, D μελάνοιιν μελαίνῃιν μελάνοιιν
Plural
N, V μέλανες μέλαιναι μέλανα
G μελάνων μελαίναων [έων, ῶν] μελάνων
D μελάνεσ(σ)ι
μέλασι		 μελαίνῃσι
μελαίνῃς		 μελάνεσ(σ)ι
μέλασι
A μέλανας μελαίνας μέλανα

Adjective neregulate

GH233

μέγας, μεγάλη, μέγα
(μεγα-, μεγαλο-, μεγαλα-, μεγαλο-)
mare, larg
Masculin Feminin Neutru
Singular
N μέγας μεγάλη μέγα
G μεγάλου, οιο μεγάλης μεγάλου, οιο
D μεγάλῳ μεγάλῃ μεγάλῳ
A μέγαν μεγάλην μέγα
V μέγα(ς) μεγάλη μέγα
Dual
N, A, V μεγάλω μεγάλα μεγάλω
G, D μεγάλοιιν μεγάλῃιν μεγάλοιιν
Plural
N, V μεγάλοι μεγάλαι μεγάλα
G μεγάλων μεγαλάων [έων, ῶν] μεγάλων
D μεγάλοισι, οις μεγάλῃσι, ῃς μεγάλοισι, οις
A μεγάλους μεγάλας μεγάλα
πολύς, πολλή, πολύ
(πολυ-, πολεϝ; πολϝα-; πολυ-, πολεϝ-)
mult
Masculin Feminin Neutru
Singular
N πολύς [πουλύς] πολλή πολύ [πουλύ]
G πολέος πολλῆς πολέος
D πολέι πολλῇ πολέι
A πολύν [πουλύν] πολλήν πολύ [πουλύ]
V πολύ(ς) πολλή πολύ
Dual
(Nu are)
Plural
N, V πολέες πολλαί πολέα
G πολέων πολλάων [έων, ῶν] πολέων
D πολέ(ε)σ(σ)ι πολλῇσι, ῇς πολέ(ε)σ(σ)ι
A πολέας [πολῦς] πολλάς πολέα

GH234. Pe lângă formele neregulate πολύς, πολλή, πολύ, mai există o formă (πολλός, ή, όν) a acestui adjectiv, care este regulată și se declină ca și καλός, ή, όν (GH221).